Protein, dünyadaki en popüler gıda bileşenlerinden biri haline geldi. Sıkça whey olarak da anılan peynir altı suyu, süt sektörünün bir yan ürünün olmasının yanında önemli ve iyi bir protein kaynağıdır. Son dönemde bu ürünün arzı, tüketicilerin yüksek talebine yetişmekte zorlanıyor.
Protein talebinde adeta bir patlama yaşanıyor. Bu, kısmen fonksiyonel gıdaların popülaritesinden kaynaklanıyor ve 2026’da da sürmesi bekleniyor.
Peynir altı suyu proteini (whey) de istisna değil. Giderek daha fazla tüketici kas geliştirmeye ve daha sağlıklı olmaya yöneldiği için, bu ürün protein barlar, atıştırmalıklar ve içecekler gibi fonksiyonel gıdalarda ve takviyelerde yaygın biçimde kullanılıyor.
Pazar araştırma platformu Grand View Research’e göre, peynir altı suyu proteininin 2025’ten 2033’e kadar %7,7’lik bir bileşik yıllık büyüme oranıyla (CAGR) büyümesi bekleniyor. Öte yandan, küresel süt ürünleri arz fazlalığına rağmen bazı pazarlarda peynir altı suyu arzı, gelen yüksek talep karşısında yetersiz kalmaya başladı. Bu durumun temel sebeplerinden biri, aslında başka bir trendle bağlantılı olan GLP-1’ler.
Peynir altı suyu arzı, yüksek talebe neden yetişemiyor?
FrieslandCampina Ingredients’ın performans ve aktif beslenme küresel pazarlama direktörü Floor van der Horst’a göre kıtlığın ana nedenlerinden biri peynir altı suyu proteinine ve kazeine olan güçlü talep. Horst, “Talep artarken arzın buna yetişebilmesi, sektör genelinde önemli bir endişe kaynağı haline geldi” diyerek durumu özetledi.
İçerik şirketi Prinova da aynı fikirde. Firmanın satış müdürü Sebastian Rivas, “Çoğu kategorideki protein takviyesi trendi nedeniyle peynir altı suyu proteinine olan talep son birkaç yıldır sürekli olarak artıyor” dedi. Rivas, peynir altı suyunun kullanım alanlarının sporun çok ötesine geçtiğini, hatta kahve dükkanlarına bile girdiğini söyledi, “Üretim aynı hızda artmadı. Bu nedenle güçlü talep, sınırlı bulunabilirlik ve yüksek fiyatların olduğu bir senaryoya ulaştık” dedi.
GLP-1’lerden kaynaklanan peynir altı suyu talebi
Vesper adlı emtia analiz şirketinde süt ürünleri piyasa analisti olan Jasper Endlich’e göre, bu yüksek talep büyük ölçüde ABD pazarından kaynaklanıyor. ABD’den peynir altı suyu protein izolatı ve konsantresi yeterince tedarik edilemiyor. Çünkü tedarikçiler 2026 yılına kadar olan stoklarını çoktan sattı. Peynir altı suyu protein izolatı fiyatları eşi görülmemiş seviyelere ulaştı.
Bu durum kısmen GLP-1 ilaçlarından kaynaklanıyor. ABD’de peynir altı suyu ürünleri genellikle GLP-1 ilaçlarıyla birlikte reçete ediliyor. ABD tüketicilerinin önemli bir kısmı (yaklaşık %12) GLP-1 kullandığı için, bu durum peynir altı suyu protein talebinin hızla artması anlamına geliyor. Üreticiler üretimi artırmaya çalışıyor, ancak talebi karşılayamıyor.
Şu anda peynir altı suyu proteini isteyenler Avrupa pazarlarına yöneliyor. Çinli alıcılar ABD’den Avrupa’ya kayıyor. Hatta Avrupalı alıcılar bile daha yakın pazarlara yöneliyor. Bu, Avrupa için son derecede olumlu bir durum. Ancak Avrupa pazarının bile küresel talebi karşılayıp karşılayamayacağı belirsiz. Avrupa’daki peynir altı suyu protein izolatı fiyatları, ABD’dekiler gibi, yukarı yönlü baskı altında.
(2)
